Time-of-Use-nettarieven voor kleinverbruikers: slim signaal of dure afleiding?

Enkele overwegingen:

1. De sector zit al vol. EDSN, de regionale netbeheerders en leveranciers zijn druk bezig met de implementatie van de nieuwe Energiewet. Extra aanpassingen in systemen, facturatie, intervaldata en processen kosten geld en capaciteit. We moeten dus prioriteit geven aan de belangrijkste onderwerpen.
   
   
2. Beperkt en ongericht effect bij veel huishoudens. Huishoudens die al flexibel kunnen sturen (dynamisch contract + slimme apparaten) doen dat vaak al. De groep zonder die mogelijkheid (denk tweeverdieners, ouderen, studenten) gaat z’n gedrag dus niet aanpassen. Daarnaast is er een niet te onderschatten groep die helemaal niet bezig is met het managen van hun energierekening. Een ToU-tarief maakt hun rekening dan hoger zonder dat zij hun gedrag kunnen aanpassen.
   
   
3. Bovendien is ToU ongericht. Iedereen die wél reageert, doet dat tegelijk op dezelfde lage prijzen. Dat creëert een reëel risico op nieuwe pieken in de huidige daluren (rebound-effect). Vooral rond middernacht of in de vroege ochtend kan collectief laden of verbruiken juist weer tot overbelasting leiden.
   
   
4. We hebben al een krachtiger instrument. Aggregatie via Virtual Power Plants (VPP’s), thuisbatterijen en slim laden van de elektrische auto, inclusief Vehicle-to-Grid (V2G) levert gerichte, dispatchable flexibiliteit op. Via platforms als GOPACS kunnen netbeheerders specifieke biedingen contracteren voor exacte momenten én locaties. Dat is meetbaar, schaalbaar en voorkomt onbedoelde nieuwe pieken.
   
   
5. Extra complexiteit voor consumenten. Veel mensen snappen hun energierekening nu al niet goed. Een tijdsafhankelijk nettarief met meerdere prijsblokken en seizoenen maakt de rekening nog moeilijker te begrijpen en te voorspellen.
   
   
6. Beperkte stuurbaarheid. Het stuurbaar volume is bij huishoudens beperkt. Van de apparaten die veel verbruiken én stuurbaar zijn, is alleen de elektrische auto een significante asset. Vaatwasser, wasmachine en warmtepompdroger verbruiken per cyclus weinig kWh en spreiden dat al over lange tijd. Warmtepomp-CV’s zijn voor veel huishoudens nauwelijks verschuifbaar zonder comfortverlies. De studies laten zien dat het echte effect van ToU vooral komt van prijsgestuurd EV-laden.
   
   
7. Optimaal benutten van groene energie. Overdag hebben we veel groene energie. Zon uiteraard maar ook wind is overdag sterker dan ’s nachts, vooral in de zomer. De huidige prijsprikkel van dynamische tarieven stimuleert het gebruik daarvan. De vrees is dat ToU dat (deels) tenietdoet.